Zespoły Regionalne GMINY ŁAPSZE NIŻNE

„Trybskie Dzieci” z Trybsza

Dziecięcy zespół regionalny działający dwudziesty drugi rok przy Szkole odstawowej im. Świętej Elżbiety Węgierskiej w Trybszu, pod kierownictwem Anny Stronczek.

Inicjatorką powstania zespołu była ówczesna dyrektor szkoły  p. Julia Miśkowicz, która wspólnie z nauczycielką p. Marią Jezierczak przygotowała w lutym 2002 roku dzieci z oddziału przedszkolnego i klasy pierwszej z przyśpiewkami weselnymi, które wystawiły na Zwykach Spiskich w Niedzicy jako grupa Trybskie dzieci. W związku z tym, że p. Julia nigdy nie tańczyła  w zespole i nie wiedziała jak go prowadzić, powierzyła to  zadanie Annie  Stronczek. Ta przejęła nazwę Trybskie Dzieci i  mnóstwo wiary od byłej dyrektorki szkoły, że uda jej się zrobić w Trybszu zespół. Od tego czasu p. Anna prowadzi regularną pracę z chętnymi uczniami klas 4-6,  ucząc ich podstawowych kroków tańców spiskich i poczucia rytmu, jednocześnie dbając o autentyzm przekazywanych treści, ale także ważną dla dzieci atmosferę zabawy. Prowadzi również edukację trybskich  rodziców o elementach stroju spiskiego i różnych jego odmianach.

W ciągu 20 lat pod opieką p. Anny pracowało ponad 200 dzieci, które uczyła tradycyjnych  tańców spiskich, przyśpiewek, zabaw i figli. Opiekunka grupy jest również autorką programów: Zabawy na łące, Przepowiadanie pogody, Krzept, Bawjynie dzieci, Odpust Św. Haźbyty, Zabawy i figle, Prucki, Druciorz, Kopanie gruli, Przi robocie, Nie bój się Hanuś, Hanka nie fce jeść. Przyniosły one zespołowi liczne sukcesy na wielu przeglądach i festiwalach. Wymienić można najważniejsze: dwukrotny udział w Międzynarodowym Święcie Dzieci Gór w Nowym Sączu (2006, 2018), udział w Międzynarodowych Spotkaniach z Folklorem w Olecku (2006), trzykrotny udział w Karpackim Festiwalu Dziecięcych Zespołów Regionalnych w Rabce (2005, 2017,2023), Tanecznym Kręgu w Przemyślu, Przepatrzowinach w Czarnym Dunajcu, Krakowiaczku, Przeglądzie w Szczyrzycu,  Święcie Policji w Muzeum Lotnictwa w Krakowie, Jarmarku Podhalańskim, Gali Finałowej Spiskiej Cytanki, podczas koncertu Muzyka zaklęta w drewnie zorganizowanym w drewnianym kościółku w Trybszu i wielu innych. Pani Ania we współpracy z rodzicami tańczących dzieci zorganizowała w Trybszu wspaniałe Dni Kamrackie z zespołami z  Turcji i Estonii, które pozwoliły mieszkańcom wsi poznać kulturę innych narodów.
Z okazji jubileuszu 20-lecia działalności zespołu Anna Stronczek została odznaczona Złotą odznaką Honorową Województwa Małopolskiego Krzyż Małopolski , który jest docenieniem działalności na rzecz społeczności lokalnej.
Zespół Trybskie Dzieci pełnił  i nadal pełni wyjątkową misję – próbuje ocalić od zapomnienia strój spiski odmiany trybskiej, który na długo przestał być zakładany przez samych mieszkańców Trybsza. Dzieci prezentując autentyczny strój regionalny swoich pradziadów, każdorazowo stają się nauczycielami dla swoich rodziców i dziadków. Cieszy fakt, iż po tych kilkunastu latach postrzeganie stroju spiskiego we wsi Trybsz  ulega zmianie.
Dlatego też zwiększająca się liczba mieszkańców Trybsza, którzy zakładają swój strój spiski odmiany trybskiej zamiast podhalańskiego jest największym sukcesem dla Anny Stronczek po przeszło dwudziestu latach prowadzenia zespołu.

 Źródło. Szkoła w Trybszu
Zdjęcia: Krzysztof Kamiński- Skarby Gór

„Śfabelki”

Dziecięcy zespół regionalny działający przy Szkole Podstawowej im. Świętej Elżbiety Węgierskiej w Trybszu od 01.09.2024r. W skład grupy  wchodzą dzieci z młodszych klas, które wspólnie z instruktorką realizują projekt edukacyjny,, O szkole, która przywracała do wsi korzenie’’. Uczą się gier, zabaw i tańców spiskich oraz poznają zanikające zwyczaje i obrzędy.W lutym 2024r. Śfabelki zwyciężyły podczas XXXV Zwyków Spiskich w kategorii obrzędy prezentowane przez dzieci pokazując program ,,Zamiotanie drogi w Trybsiu’’. Zwycięstwo dało grupie przepustkę na 48 Karpacki Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych, który odbył się 14 czerwca 2025r. w Rabce. Ponadto grupa otrzymała nagrodę specjalną od Skarbów Gór w postaci sesji zdjęciowej dla zespołu.

Wspaniały występ w Rabce doprowadził Śfabelki na Międzynarodowe Święto Dzieci Gór, które odbędzie się w lipcu 2026r. w Nowym Sączu. Jest to ogromny sukces dla najmłodszego zespołu na Spiszu.

Zespół został założony przez Dyrektora  Szkoły p. Annę Stronczek początkiem września 2024r. z okazji jubileuszu 20-lecia jej pracy z Zespołem Trybskie Dzieci.

„Hajduki” z Łapsz Wyżnych

„Ej Hajduki dobrom nute majom, o swoiyj dziedzinie wse piyknie spiywajom”

„ Hajduki – duze serca majom, o swoiyj dziedzinie zawse pamiyntajom”

Hajduki, to zespół regionalny działający na terenie Spisza w wiosce Łapsze Wyżne. Taniec przewija się w historii naszej miejscowości od wielu pokoleń. Podaje się, iż to tutaj powstał pierwszy taki kolektyw na Spiszu. Na przestrzeni lat do formacji należały różne osoby pochodzące z terenów wyżej wymienionej miejscowości. Zespół pod nazwą 'Małe Hajduki’ powstał w 2005 r. pod przewodnictwem Danuty Krzysik. Grupa kilkakrotnie przerywała działalność, aby narodzić się na nowo w lipcu 2011 r. z inicjatywy młodzieży łapszańskiej, która sama zorganizowała się i założyła zespół ponownie. Obecnymi kierownikami  zespołu są Dorota Moś oraz Dominika Krzysik. ZR Hajduki działa pod patronatem Towarzystwa Słowaków w Polsce. Próby odbywają się w Świetlicy TSP.

Członkowie zespołu to grono znajomych w przedziale wiekowym 15-80 lat. Poprzez dużą rozpiętość wiekową w roku 2015 powstała, także grupa młodzieżowa „Młode Hajduki”.  Zespół wykonuje tańce ludowe i przyśpiewki z rodzinnego Spisza, ale także tańce pochodzące z różnych regionów Słowacji (Myjava, Zuberec, Puchovska Dolina, Horehronie). Przedstawiane są także różne scenki humorystyczne oraz ukazujące zwyczaje i obrzędy z dawnych lat m.in. „Młodzionkowanie”; „Namowiny”. „Warzynie gałusek”: „Jak to się ryftuwało kiet dziyfce przed ołtorz sie brało”; „Wesele spiskie na ciary”; „Kondzielno izba”; „Krzciny”. Do szerokiego repertuaru możemy również zaliczyć obrzęd „ocepin” na weselach, który cieszy się dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców Łapsz Wyżnych i nie tylko. Zespół coraz częściej zapraszany jest na wesela aby zaprezentować ten obrzęd.

 Do składu należy także 'Kapela Gryglaków’, która muzyką upiększa nasze występy i bez której nie moglibyśmy ukazać piękno ludowego tańca i śpiewu. Zespół dba nie tylko  o utrzymywanie tradycji związanych z obrzędami, zwyczajami i melodiami spiskimi ale także interesuje się  właściwe zachowanie oryginalnych strojów ludowych Spisza. Nieodłączną częścią wyśniołapsańskiej tradycji to również kuchnia regionalna. Przeróżne smakołyki wykonane przez członków zespołu zawsze pojawiają się na stołach podczas corocznie organizowanej „Niedzieli z Hajdukami”.

Zespół brał udział w wielu przeglądach oraz konkursach zarówno w Polsce, w Serbii, jak i na Słowacji. Członkowie uczestniczyli w kursach choreograficznych oraz wyjazdach integracyjnych. Do największych osiągnieć możemy zaliczyć udział w Małopolskim Konkursie Obrzędów i Zwyczajów Ludowych gdzie zajęliśmy 2 miejsce ze scenką „jak to się ryftuwało…”, Międzynarodowy Dziecięcy i Młodzieżowy Festiwal w Dulovcach, Międzynarodowy Festiwal Podpolianske Slavnosti v Detve, Góralski Karnawał w Bukowinie Tatrzańskiej, udział w projekcie dzięki któremu została nagrana płyta „Pieśni z Brzegów Dunajca” również z pieśniami wysniołapsańskimi.  

Na bieżąco można nas śledzić poprzez media społecznościowe, na których jesteśmy bardzo aktywni. Wszystkie informacje o aktualnych występach, osiągnięciach, projektach i nie tylko można znaleźć na naszym fanpage’u na Facebooku (https://www.facebook.com/ZespolRegionalnyhajdukiZLapszWyznych/) oraz na Instagramie pod nazwą „zf_hajduki_”. Zapraszamy do odwiedzenia nas nie tylko w cyberprzestrzeni ale także „w realu” (próby zespołu w każdy piątek o 19:00).   

Dominika Krzysik, Dorota Moś

„Małe Jedlicki” z Łapsz Wyżnych

Zespół działa od 3 lat i tworzą go dzieci szkolne z Łapsz Wyżnych, których celem jest kultywowanie Wyśniołapsańskiej tradycji zapoczątkowanej przez ich rodziców i dziadków. Zespół prezentuje wiązankę spiskich tańców i pieśni. Kierownikiem jest Pani Maria Brawiak.

„Czardasz” z Niedzicy

W październiku 2016 r. „Czardasz ” obchodził srebrny jubileusz swojej działalności. W grudniu tegoż roku zaprezentował spiskie kolędy dla pracowników ZEW w Niedzicy. Natomiast w grudniu odwiedził Gniwino prezentując nasz region oraz program taneczny. Przy tej okazji zwiedził Gdańsk i Gdynię.

W latach 2017 – 2019 zajął I miejsca w Przeglądzie Regionalnym ” Spiskie Zwyki”: 2017 – za zwyczaj „Wkupuwanie do parobków”, 2018 za obrzęd weselny „Ojcowskie przezegnanie” (I cz. wesela), 2019 za II cz. wesela „Po kościele u młodyj pani”.

Obydwie części wesela pokazane zostały również  na Małopolskim Konkursie Obrzędów, Obyczajów i Zwyczajów Ludowych „Pogórzańskie gody” w Łużnej. Za „Ojcowskie przezegnanie” zespół zdobył Brązową Różdżkę, zaś za drugą część wyróznienie.

Dodatkowo  w roku 2018 Kapituła „Pogórzańskich godów” przyznała zespołowi  nagrodę im. Seweryna Udzieli (przyznawaną raz na pięć lat) za całokształt działań artystycznych na rzecz ochrony i upowszechniania rodzimego dziedzictwa kulturowego, wysoki poziom merytoryczny i artystyczny prezentowanych widowisk.

Poza konkursami zespół  uświetnił inne uroczystości: wrzesień 2017 r.  „Babiogórskie lato” w Zawoji,  22 marca 2018 r. Wieczór Spiski w cyklu „Tradycja przez pokolenia” organizowanego przez MCK w Nowym Sączu,  17.06. 2018 „Biesiadę Karpacką” również w Nowym Sączu. W październiku 2018 r. kolejny raz odwiedził Budapeszt, przywożąc wiele pięknych wspomnień.

Trudno zmieścić 25 lat działalności sprzed jubileuszu w jednym artykule. Dlatego odsyłam do historii zespołu zawartej w publikacji „Niedzickie zwyczaje w Czardaszu”  z 2014 r.  Są to relacje z promocji Spisza na Węgrzech, szczególnie w Budapeszcie (kilka razy), w Belgii, Austrii, Słowacji i we Lwowie oraz w wielu regionach naszego kraju. Do osiągnięć należy zaliczyć pokazanie 29 zwyczajów, w większości już nie kultywowanych. W tym zakresie w Konkursach Wojewódzkich zespół zdobył: Brązową Maskę za „Krzciny” (2008 r.)  Złotą Maskę za „Wilijom” (2012 r.), Złotą Różdżkę za zwyczaj „Z radośnikiym” (2013r.),II miejsca: za „Juhaski zywot” (2011r.), „Świyntom i nojstarsom prowde” (2014 r.) oraz kilka wyróżnień. Uczestniczył w wielu ciekawych spotkaniach na szczeblu wojewódzkim i krajowym, współpracował z mediami: TVP Polonia, TVP Kraków, TVP INFO, TVP 2. Wiernie uczestniczył w uroczystościach regionalnych, gminnych i miejscowych. Ogólnie ma swoim koncie 338 występów, w tym 43 za granicą, 74 w innych regionach Polski, pozostałe w regionie.    

Maria Waniczek

„Bystry Potok” z Kacwina

        Młodzieżowy Spiski Zespół Regionalny z Kacwina powstał końcem lata 2010 roku z inicjatywy miejscowej młodzieży. Obecnie Grupa liczy ponad 50 osób, łącznie z najmłodszą grupą taneczną. Początkowo odnawiano choreografię dawniej istniejącego w Kacwinie Zespołu „Majowy Wierch”. Członkowie spotykali się raz w tygodniu i zawzięcie ćwiczyli układ taneczny, który zamierzali zaprezentować w grudniu przed kacwińską publicznością. Wraz ze zbliżającym się dniem 26 grudnia, w którym miał odbyć się debiut grupy, młodzież prosiła o pomoc choreografkę poprzedniego zespołu Panią Marię Wnęk, która zgodziła się na współpracę i kontynuuje ją po dzień dzisiejszy  z młodymi tancerzami. Bystry Potok to nazwa powstałej grupy. Jednym  z  pierwszych sukcesów było wygranie  VI Międzykulturowego Przeglądu Folklorystycznego „Zagłębie i Sąsiedzi” w Dąbrowie Górniczej. Rok później Zespół powtórzył ten sukces. Grupa chętnie bierze udział w różnego rodzaju konkursach i festiwalach nie tylko na terenie naszego regionu. Dzięki staraniom Pani Marii  udało się pojechać do Rumunii , gdzie uczestniczono na  „Mládežníckym  folklórnym Čerpotoku 2012” .

      Zespół nieustannie się rozwija, zwiedza Polskę i świat uczestnicząc w różnych wydarzeniach kulturalnych m. in. IV Noc Świętojańska w Proszowicach, XXI Małopolskich Dniach Dziedzictwa Kulturowego, Międzynarodowe Targi Sztuki Ludowej w Krakowie, w lokalnych wydarzeniach takich jak coroczna edycja Spiskich Zwyków zimą i Spiskiej Watry latem. W 2015 roku brali udział w Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Strzegomiu, gdzie wraz z innymi zespołami reprezentowali Polskę. Bardzo mile wspominają ten czas. Dzielą wspomnienia z ludźmi z Egiptu, Nowej Zelandii, Peru, Białorusi. Występowali również za granicą  w Serbii, Rumuni, na Słowacji w malowniczym regionie Tokaj na Węgrzech. Bystry Potok może tańczyć w rytm spiskiej muzyki dzięki kacwińskiej kapeli w składzie: Bożena Szewczyk, Dominika Trybuła, Szczepan Szewczyk,   Jan Pacyga -która niejednokrotnie odnosiła sukcesy w różnych konkursach.  Dla niektórych to tylko taniec, dla nas- przyjemność, setki wspomnień oraz przeżywanie niezapomnianych chwil w świetnym towarzystwie.

Małgorzata Trybuła, Kamila Krzysiaczek

„Frydmanianie” z Frydmana

Zespół założony został we wsi Frydman w 1982 r. i nieprzerwanie kultywuje spiskie obrzędy, tańce i muzykę. Wiele nagród i wyróżnień zdobył na wojewódzkich i krajowych konkursach teatrów ludowych za prezentacje spiskich zwyczajów i obyczajowych scen.W repertuarze zespołu znalazły się następujące obrzędy i zwyczaje: „Deptanie kapusty”, „Jak Jantek chowoł dziecko”, „Prucki”, „Ucony Śpisok”, „Medycyna po śpisku”, „ Syroki parcol”, „ Namowiny”, „Moja kura”, „Ogrywanie maji”, „Jasełka”, „Werbunk – rekruci”, „W izbie”, „Przy potocku”, „Tańcuj tańcuj”, „Po odpuście”. Zespół wielokrotnie zdobywał nagrody i wyróżnienia za wspaniałą grę aktorską. Kierownikiem jest Pani Zofia Wójcik przy współpracy z Panią Klaudią Jurkowską.

„Torecki”

Zespół Regionalny „Torecki” został założony w listopadzie 2018 roku. Kierownikiem jest Dominika Krzysik. Do zespołu należą dzieci z oddziału przedszkolnego w Łapszance.
31.05.19r. podczas obchodów Dnia Rodziny w Szkole Podstawowej w Łapszance, wystąpili po raz pierwszy z programem tańców spiskich. Drugi występ miał miejsce 07.07.19r. w Niedzicy na Spiskiej Watrze. Zostały one nagrodzone gromkimi brawami przez wspaniałą publiczność i dały wiele pozytywnej energii do dalszego działania. 

Dominika Krzysik